Το ξέρω πως είμαι τρελή∙ μα η αγάπη κάποιον τρελαίνει…
Ιούνιος του 1908. Η Πηνελόπη Δέλτα βρίσκεται σε ένα σανατόριο στα περίχωρα της Βιέννης. Είναι μια γυναίκα με κηλιδωμένη ζωή. Σε αυτό το άσυλο των ταλαιπωρημένων ψυχών, μακριά από τις κόρες της, την έστειλαν για να ξεχάσει τον Ίωνα Δραγούμη, τον γοητευτικό διπλωμάτη που αγάπησε παράφορα, τον άνθρωπο που έγινε η αιτία να κλυδωνιστεί ο γάμος της. Όμως η επίσκεψή του εκεί τα αλλάζει όλα. Με φόντο τις καταπράσινες ερημιές και τα μεσαιωνικά πλακόστρωτα της κεντρικής Ευρώπης θα παλέψει για τη λύτρωση της καρδιάς της, ζώντας μαζί του τρεις μέρες που θα τη σημαδέψουν για πάντα.
Τριάντα τρία χρόνια αργότερα, τον Απρίλιο του 1941, οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Αθήνα, και εκείνη, καθηλωμένη στο σαλόνι του σπιτιού της στην Κηφισιά, επιχειρεί τον τελευταίο απολογισμό της ζωής της, έχοντας πάρει μια μοιραία απόφαση. Να ανταμώσει στον ουρανό τον άντρα που στερήθηκε κάποτε.
Το Ιστορία χωρίς όνομα είναι ένα βαθιά συγκινητικό μυθιστόρημα για το πάθος και την απώλεια, για τον έρωτα και τη μνήμη, για τις δεσμεύσεις της οικογένειας, για το σκοτάδι του πολέμου και τις πιο δραματικές στιγμές της Ελλάδας.
Βασισμένος στα ημερολόγιά της, ο Στέφανος Δάνδολος αποτίει φόρο τιμής στον εύθραυστο ψυχισμό της σπουδαιότερης Ελληνίδας συγγραφέως του εικοστού αιώνα.
Πηνελόπη Δέλτα και Ίωνας Δραγούμης. Ένας έρωτας ανολοκλήρωτος, καταστροφικός, ρομαντικός, δυνατός, αυθεντικός, που παλεύει ν’ ανθίσει σε μια εποχή πολέμων, σε μια κοινωνία μαχών. Συναντήθηκαν το 1905. Η απλή γνωριμία εξελίχτηκε σε βαθιά φιλία κι αυτή με τη σειρά της σε έναν αδιέξοδο έρωτα. Η Πηνελόπη Δέλτα, παντρεμένη μεγαλοαστή με τον Στέφανο Δέλτα, με τρεις κόρες, κάνει δύο απόπειρες αυτοκτονίας. Τα αποκαλύπτει όλα στον άντρα της. Το μαθαίνει η οικογένειά της. «Πόσοι άντρες για να λυγίσουν μια γυναίκα;», αναρωτιέται η Δέλτα. Ο σύζυγος απειλεί να της στερήσει τα παιδιά της αν τον εγκαταλείψει. Τελεσίδικη απόφαση: μόλις μετακομίσουν στη Φρανκφούρτη, σε νέα θέση εργασίας του συζύγου της, η Πηνελόπη θα κλειστεί σε ίδρυμα για να θεραπεύσει «την άτιμη καρδιά της», στο σανατόριο του δόκτορος Φρίντμαν στο Γκάινφαρν. Κι εκεί αρχίζει αυτό το μυθιστόρημα.
Με βασικό αφηγηματικό οδηγό τα ημερολόγια της Πηνελόπης Δέλτα και το αρχειακό υλικό της εποχής, ο Στέφανος Δάνδολος υπογράφει μια ελεγεία για τον ανολοκλήρωτο έρωτα, την απώλεια του πάθους, τη μνήμη της πρώτης νιότης και τις οικογενειακές και κοινωνικές νοοτροπίες μιας εποχής που καθόρισαν σε πολύ μεγάλο βαθμό τη στάση ζωής των ανθρώπων. Παράλληλα στήνει το ιστορικό πλαίσιο της αφήγησης σε δυο χρονικά επίπεδα. Από το 1908, όταν η Πηνελόπη Δέλτα βρίσκεται κλεισμένη στο σανατόριο, εκεί όπου θα κατορθώσει να ζήσει τρεις μοναδικές ημέρες ελευθερίας με τον Ίωνα Δραγούμη να την προσκαλεί σε ένα νέο ταξίδι ζωής, μακριά από τον καθωσπρεπισμό και τις πιέσεις της κοινωνίας, μεταφερόμαστε στο 1941, όταν η Πηνελόπη Δέλτα βιώνει σπαρακτικά την εισβολή των γερμανικών δυνάμεων κατοχής στην αγαπημένη της πατρίδα και μαθαίνει ότι ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος αρνείται να παραδώσει την Αθήνα στους εισβολείς, λίγο προτού η ίδια δώσει τέλος στη ζωή της.
Ακολουθούμε την πορεία προς την απελπισία μιας εμβληματικής γυναίκας, την οποία «έχουν αποκηρύξει οι πάντες», που θυσιάζει τη γυναικεία της φύση στον βωμό των κοινωνικών της ρόλων, της κόρης, αδελφής, συζύγου και μητέρας, και ταυτόχρονα την πορεία μιας ολόκληρης χώρας κατά το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα, εστιάζοντας στις μέρες εκείνες που σημάδεψαν την ιστορική μνήμη μέσα στον χρόνο.
Ο Δάνδολος επιχειρεί μια διακριτική, γεμάτη ενσυναίσθηση αναπόληση όλων αυτών των στιγμών τις ύστερες ώρες της Πηνελόπης Δέλτα αλλά και των γεγονότων τα οποία παρεμβλήθηκαν ανάμεσα στα δυο αυτά χρονικά σημεία, τα οποία παρουσιάζει με σαφήνεια. Ο Στέφανος Δάνδολος καταθέτει με σύγχρονο δραματουργικό τρόπο τον δικό του φόρο τιμής στη συγγραφέα που αγάπησε από παιδί και ταυτόχρονα ένα σημαντικό βιβλίο για τη γυναικεία φύση, την οδύνη της απώλειας, τη δραματική πορεία της χώρας και το ανεκπλήρωτο του ανθρώπινου πάθους. Εισχωρώντας βαθιά στην ψυχοσύνθεση της ηρωίδας του φέρνει στο φως τις διακυμάνσεις των συναισθημάτων της με έναν ιδιαίτερα ζεστό τρόπο. Μοιάζει να παίρνει από το χέρι την Πηνελόπη Δέλτα και να τη συστήνει σε όλους μας από την αρχή, έχοντας καταφέρει να ακούσει ο ίδιος πρώτα τις πιο απαλές νότες της φωνής της να του ψιθυρίζουν αλήθειες και το κάνει με την ευαισθησία του συγγραφέα, ο οποίος αγωνιά να αποκαταστήσει τη μνήμη και λαχταρά να αγαπήσει ο αναγνώστης του την Πηνελόπη Δέλτα στον ίδιο βαθμό που την αγάπησε και ο ίδιος.
Ο Στέφανος Δάνδολος δεν καταφεύγει σε ρομαντικούς συναισθηματισμούς, δεν επιλέγει τις ευκολίες που θα του έδινε ο εστιασμός του σε μια μελό ιστορία ανεκπλήρωτης αγάπης. Αλλά δίνει στους αναγνώστες του, με σεβασμό και αγάπη, το εσωτερικό πάθος και την ιστορία μιας εμβληματικής γυναίκας που βίωσε τον αφανισμό του ολοκληρωτικού έρωτά της, βορά στον βωμό της αξιοπρέπειας και του συζυγικού και μητρικού καθήκοντος, και επέλεξε να δραπετεύσει από τη ζωή όταν κι ο αφανισμός της πατρίδας ήταν πια προ των πυλών. Η αφηγηματική ευρηματικότητα και η συγγραφική δεξιοτεχνία είναι στο απόγειό τους. Η «Ιστορία χωρίς όνομα» είναι μια συγκλονιστική μυθοπλασία, άρτια συνδυασμένη με την ιστορικότητα και ταυτόχρονα μια δυνατή, ολοζώντανη αναπαράσταση εποχής και ανθρώπων, που φωτίζει κάθε πτυχή, όσο δύσκολη και ντροπιαστική κι αν ήταν, γραμμένη με μαεστρία από έναν συγγραφέα που αγάπησε τους ήρωές του με την ίδια ένταση που αγαπήθηκαν κι αυτοί μεταξύ τους και με τέτοιο τρόπο που ούτε το συναίσθημα εκβιάζει ούτε θυσιάζει την αγνότητα και την ακεραιότητα στον βωμό του στυγνού κουτσομπολιού παρά ενσκήπτει πάνω του με αγάπη, αφοσίωση, πείσμα, αντικειμενικότητα και τον σεβασμό που απαιτεί η σιωπή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου