Κυριακή, 10 Ιουνίου 2018

Βιβλιοπαρουσίαση: ""Υπεργραφία" της Χρήστου Ιωάννας (ΛΙΒΑΝΗΣ)


Ο Στρατής και ο Νικήτας γεννιούνται στην Πάργα, στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Παλεύουν να ορίσουν τη μοίρα τους, μέσα σε έναν στρόβιλο γεγονότων, όπου το ασήμαντο έχει δραματικές επιπτώσεις, ενώ το σημαντικό περνά σχεδόν απαρατήρητο. Γύρω τους, ένας ολόκληρος κόσμος προσώπων, κοινωνικών τάξεων, επαγγελμάτων, πεποιθήσεων και εποχών επηρεάζει με τρόπο ανεξίτηλο τους ήρωες της ιστορίας. 
Ποιος θα κερδίσει την καρδιά της Μάγδας; Τι δυνάμεις κρύβονται πίσω από την υπεργραφία;
Η παιδική τους ζωή, οι φιλίες, οι ανησυχίες, οι φόβοι και οι έρωτές τους, μαζί με ένα πλέγμα συμπτώσεων και ιστορικών γεγονότων είναι η αφετηρία για μια περιπλάνηση δύο περίπου αιώνων, από την Πάργα και τα σανατόρια της Κέρκυρας των αρχών του 19ου αιώνα έως την Ελλάδα του σήμερα.
Ακόμη αιωρούμαι. Σαν φυλλαράκι τρέμουσας λεύκης. Σαν μαγιάτικος «κλέφτης». Σαν τρελός χαρταετός. Ακόμη αισθάνομαι πως είμαι χωμένος στην κουρελού και οι γονείς μου, κρατώντας από μια άκρη ο καθένας, με σηκώνουν ψηλά και με τραμπαλίζουν ζερβά–δεξιά, έεει–ωωωπ!, ένα μικρό καράβι αταξίδευτο. Πελώρια κύματα από γάργαρα γέλια απειλούν να με πνίξουν. Τα πρόσωπα των γονιών μου –έεει–ωωωπ!– έρχονται και φεύγουν και μαζί τους πηγαινοέρχονται στοιχειά και τέρατα της αβύσσου που εξαπολύει εναντίον μου η οργή του Ποσειδώνα. Οδυσσέας, Σεβάχ, Ροβινσώνας, Καπετάν Νέμο, όλοι εγώ! Και τα πάθη μου θα τα αφηγούνται Όμηροι και Καββαδίες και κουρσάροι τις νύχτες της μέθης και τον χαμό μου θα θρηνούν γοργόνες, Ηλέκτρες και λυσίκομοι Εκάβες. Εγώ! Ο Στρατής Τζοβαΐρης! Παραδομένος στη γλυκιά ναυτία και παντοδύναμος.
Το κεντρικό θέμα του μυθιστορήματος είναι το εξής: Ο αφηγητής της ιστορίας, ο Στρατής, έρχεται αντιμέτωπος με ένα καταλυτικό συμβάν το οποίο πυροδοτεί μια ανασκόπηση της ζωής του, σε μια προσπάθεια να ανακαλύψει ή να κατασκευάσει ένα νόημα για την ύπαρξή του. Σε πρώτο πλάνο, δηλαδή, παρακολουθούμε έναν καθημερινό, συνηθισμένο άνθρωπο, στον ρόλο του κατασκευαστή-επινοητή του νοήματος της ζωής του. Το έργο αυτό είναι ιδιαίτερα επίπονο, καθώς ο ίδιος –σε αντίθεση με τα υπόλοιπα πρόσωπα του βιβλίου, τα οποία θεωρεί πολύ πιο ενδιαφέροντα ή γοητευτικά από τον εαυτό του- δεν διακρίνεται για τίποτε ιδιαίτερο ή ξεχωριστό ή σπουδαίο, ούτε αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις ή συνταρακτικά, δραματικά και αξιομνημόνευτα γεγονότα. Η κατασκευή του νοήματος αυτού αποτελεί για τον ίδιο το μεγαλύτερο επίτευγμά του.
Ο έρωτας του Νικήτα για τη Μάγδα διαρκεί περίπου τριάντα χρόνια, από το 1981 έως το 2012 τουλάχιστον και διαπνέει τα παιδικά, εφηβικά και μετεφηβικά τους χρόνια. Πάντως, η γοητεία της Μάγδας αγγίζει περισσότερα πρόσωπα του βιβλίου, με τον τρόπο που μόνο μια βαθιά προβληματική προσωπικότητα γοητεύει το περιβάλλον της, έναν τρόπο αδηφάγο, ακαταμάχητο και, από σύμπτωση τις περισσότερες φορές, λυτρωτικό και σωτήριο. Ωστόσο, πέρα από την τριακονταετία αυτής της αφηγηματικής γραμμής, το βιβλίο εστιάζει σε γεγονότα μιας περιόδου διακοσίων και πλέον χρόνων, από τα τέλη του 1700 μέχρι το 2012 και δη φωτίζοντας περιόδους τοπικής ιστορίας (λ.χ. της Πάργας ή της Κέρκυρας ή της Ζακύνθου) που ελάχιστα διδάσκονται στο σχολείο στο πλαίσιο του μαθήματος της γενικής, ελληνικής ιστορίας.
'Aλλα κυρίαρχα θέματα, πίσω από τον κεντρικό πυρήνα αφήγησης είναι η Ελλάδα και η αποικιοκρατία, ή η εθνική ανεξαρτησία υπό άλλη ανάγνωση - η γλώσσα και η τέχνη ως εργαλεία επικοινωνίας και φορείς πολιτισμού και η σχέση του ανθρώπου με τα ζώα και τη φύση εν γένει, υπό την έννοια ότι το επίπεδο ενός πολιτισμού κρίνεται από τη στάση του απέναντι σε αυτόν που δεν έχει φωνή, στον άλαλο, στον αόρατο, στον αδύναμο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου