Σάββατο, 7 Απριλίου 2018

Βιβλιοπαρουσίαση: "Οι μαγεμένες" της Μαίρης Κόντζογλου


Οι «Μαγεμένες» ή «Las Incantadas» είναι ένα μνημείο που χρονολογείται στα τέλη του 2ου ή στις αρχές του 3ου αιώνα μ. Χ. και βρισκόταν στην εβραϊκή συνοικία Ρόγκος της Θεσσαλονίκης. Αποτελούνταν από μια διώροφη κιονοστοιχία με κορινθιακούς κίονες και πεσσούς και είχε ύψος 13 μέτρα. Οι πεσσοί ήταν διακοσμημένοι με οκτώ ανάγλυφες μυθολογικές μορφές: Μαινάδα, Διόνυσος, Αριάδνη, Ληδα, Νίκη, Αύρα, Διόσκουρος και Γανυμήδης. Η λεηλασία τους έγινε το 1864 μετά από αίτημα του Ναπολέοντα Γ΄ προς τον Σουλτάνο Αμπντούλ Αζίζ, καθ’ υπόδειξιν του Εμμανουέλ Μυλλέρ που είχε εντοπίσει το μνημείο κατά την παραμονή του στη Μακεδονία. Ο Σουλτάνος έδωσε την άδεια προκειμένου να συσφίξει τις σχέσεις της Αυτοκρατορίας του που κατέρρεε με την ισχύ του Ναπολέοντα. Ο Μυλλέρ, που δεν ήταν αρχαιολόγος, στο όνομα της δόξας που θα αποκτούσε, κατέστρεψε το μνημείο στην προσπάθειά του να αφαιρέσει τις μορφές, οι οποίες μεταφέρθηκαν στο Παρίσι και έκτοτε εκτίθενται στο Μουσείο του Λούβρου. 

Θεσσαλονίκη, στα βάθη των αιώνων: Μια βασίλισσα ερωτευµένη παράφορα µε τον Μεγαλέξανδρο τρέχει µες στη νύχτα να συναντήσει τον εραστή της. Τα µάγια του απατηµένου συζύγου της όµως θα µαρµαρώσουν αυτή και τη συνοδεία της. Οι µορφές τους θα µείνουν για πάντα στη Στοά των Ειδώλων. Περίπου χίλια οχτακόσια χρόνια αργότερα, στην ίδια πόλη, που οι κάτοικοί της λατρεύουν τρεις θεούς και µιλάνε αµέτρητες γλώσσες, ο παλαιογράφος Εµµανουέλ Μιλλέρ επιχειρεί, µε τη συγκατάθεση του Σουλτάνου, να ξεριζώσει το αρχαίο µνηµείο των "Μαγεµένων" και να τις πάει στη Γαλλία, να κοσµήσουν τα ανάκτορα και τα σπίτια των ευγενών. Στην προσπάθειά του όµως αυτή, θα βρεθεί αντιµέτωπος µε µια χούφτα ξεχωριστούς ανθρώπους: Τη Χάννα και τον Νικόλα, δυο ερωτευµένα παιδιά, που αγωνίζονται για τη µαταίωση της αρπαγής του µνηµείου, ενώ παλεύουν για το δικαίωµά τους στην αγάπη. Τον γλύπτη Αλέξανδρο Δηµητριάδη, που εµπνέεται από τους νεαρούς του φίλους, και ρίχνεται στη µάχη µε αυτοθυσία. Και τον Νταβίντ εφέντη, τον αρχαιολάτρη Εβραίο, που δίνει τον δικό του αγώνα ενάντια στην εποχή, τη φυλή του και την κοινωνία, προσπαθώντας να κρατήσει κοντά τους τις "Μαγεµένες" και να αποτρέψει την επανάληψη µελλοντικών διωγµών. Μια σαγηνευτική ιστορία, βασισµένη σε αληθινά γεγονότα, που σκαλίζεται µε έρωτα και αίµα στα βυζαντινά τείχη, στα υγρά λιθόστρωτα, στις συναγωγές, στα παζάρια και στα γεµάτα θρύλους και ατµούς χαµάµ της Σαλονίκης.

Η αφήγηση ξεδιπλώνει με χάρη και αρμονία το κουβάρι των γεγονότων που οδήγησαν στην απαγωγή των «Μαγεμένων», οι οποίες κοσμούσαν τη στοά των Ειδώλων. Η Χάννα, ο Νικόλας, ο Αλέξανδρος, αν και προέρχονται από διαφορετικούς κόσμους, θα ενώσουν τις δυνάμεις τους για να εμποδίσουν τη λεηλασία των γλυπτών, μα θα συνειδητοποιήσουν γρήγορα πως οι μαγευτικές δυνάμεις των σμιλευμένων μορφών θα τους αναγκάσουν να αναμετρηθούν με τα πάθη τους, να διεκδικήσουν ότι αγαπούν, να ξεπεράσουν τον εαυτό τους και να απελευθερωθούν από τα δεσμά κάθε μορφής.

Η Χάννα είναι ερωτευμένη με τον Νικόλα, τον παραγιό του πατέρα της, προσπαθούν να αγνοήσουν τα θρησκευτικά και κοινωνικά εμπόδια που τους χωρίζουν, η Αννίκα ζει με την οικογένειά της και δέχεται στωικά τις προσβολές της κακότροπης αδερφής της που ετοιμάζεται επιτέλους να παντρευτεί. Ο Νικόλας είναι μέλος μιας επαναστατικής ομάδας που ετοιμάζει το έδαφος για την απελευθέρωση της βόρειας Ελλάδας από τους Τούρκους. Ο Αλέξανδρος, παραχαϊδεμένο παιδί της μητέρας του, ζει μια άνετη και μποέμ ζωή στο Παρίσι, όπου πραγματοποιεί όλα τα καλλιτεχνικά και φιλελεύθερα σχέδιά του, ώσπου μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας του ο πατέρας του τον εκβιάζει να γυρίσει στη Θεσσαλονίκη και να ασχοληθεί επιτέλους με το εμπόριο. Ο Αλέξανδρος αναγκάζεται να ζήσει σε μια πόλη που σιχαίνεται, με ανθρώπους που μισεί, με μόνο διέξοδο τον έρωτά του για τη Βελγίδα Απολίν, η οποία όμως τελικά διαλέγει τον πατέρα του κι αυτό το βάρος ρίχνει τον Αλέξανδρο στην τρέλα. Ένα περιστατικό όμως, μια αναπάντεχη ανατροπή, θα ενώσει τον Αλέξανδρο με τον Νικόλα, οι ζωές τους θα ενωθούν κι έτσι θα ξεκινήσει ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα.

Η συγγραφέας έχει μεταφέρει με ρεαλιστικές λεπτομέρειες το πνεύμα της εποχής και τις μυρωδιές της Θεσσαλονίκης του 19ου αιώνα. Έχει επιλέξει μια μίξη φανταστικών και ιστορικών χαρακτήρων, μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση που ιντριγκάρει τον αναγνώστη και τον προκαλεί να χαθεί στη δίνη της επανάστασης, του έρωτα, των συναγωγών και των θρύλων. Ενώνει με δεξιοτεχνία το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.  Ο Διόνυσος, η Αύρα, η Αριάδνη, η Λήδα, η Μαινάδα, ο Γανυμήδης, ο Διόσκουρος και η φτερωτή Νίκη ταξιδεύουν στο χρόνο και μας συγκινούν βαθιά με την αύρα τους και την σαρωτική ορμή των σκέψεών τους. Η συγγραφέας δίνει πνοή στα αγάλματα, τα οποία κινούνται και μιλούν, προειδοποιώντας για την σκληρή μοίρα, κυρίως την εβραική κοινότητα. 

Πλέκοντας δύο ισχυρές ερωτικές ιστορίες, παρουσιάζει ήθη και έθιμα που διατηρούσαν οι τρεις κοινότητες, των εβραίων, των χριστιανών και μουσουλμάνων που έμεναν τότε στην πόλη. Παρουσιάζει τις διαφορές αλλά και το κοινό στοιχείο που θα τους ενώσει σε έναν αγώνα λευτεριάς. 

Καλογραμμένο, πλούσιο σε καλολογικά στοιχεία, γεμάτο από περιγραφικές λέξεις, έντονο συναισθηματικά και συγκινησιακά, πολυδιάστατο, άκρως ανθρώπινο το νέο μυθιστόρημα της κυρίας Κόντζογλου μας ταξίδεψε σε μια Θεσσαλονίκη του 1864 που ήταν μια πόλη γεμάτη ιστορία και μνημεία, που παρά τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917, εξακολουθούν να υφίστανται και να υπάρχουν είτε σώα πάνω από τη γη είτε κρυμμένα κάτω από αυτήν. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου