Σάββατο, 7 Απριλίου 2018

Βιβλιοπαρουσίαση: "Τα απομεινάρια μιας μέρας" του Καζούο Ισιγκούρο


Εντέλει, τι έχουμε να κερδίσουμε αναλογιζόμενοι συνεχώς το παρελθόν, κατηγορώντας τον εαυτό μας για το γεγονός πως η ζωή μας δεν εξελίχθηκε όπως θα θέλαμε; 

Ο Καζούο Ισιγκούρο ζωγραφίζει με την πένα του το συγκινητικό πορτρέτο του Στίβενς, του τέλειου μπάτλερ, και του κόσμου του, που ξεθωριάζει στον απόηχο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Στίβενς, ύστερα από δεκαετίες υπηρεσίας στο Ντάρλινγκτον Χολ, μόνος του μια μέρα στην αγγλική ύπαιθρο, ξεκινά ένα ταξίδι στο παρελθόν σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει τον εαυτό του ότι έχει υπηρετήσει την ανθρωπότητα προσφέροντας τις υπηρεσίες του στον «μεγάλου ηθικού αναστήματος τζέντλεμαν» Λόρδο Ντάρλινγκτον. Όμως, στη μνήμη του παραμονεύουν αμφιβολίες για την αληθινή φύση της «μεγαλοσύνης» του Λόρδου Ντάρλινγκτον, και ακόμα μεγαλύτερες αμφιβολίες για τη φύση της δικής του ζωής. 

Ένα σύγχρονο κλασικό μυθιστόρημα, μια όμορφη αναπόληση της ζωής ανάμεσα σε δύο πολέμους σε μια αγγλική έπαυλη, μια καθηλωτική επίκληση σε χαμένα όνειρα και χαμένους έρωτες.

Ένα μυθιστόρημα που καταπιάνεται με την ανάμνηση και το συναίσθημα, με την πολιτική, την πίστη και την αξιοπρέπεια. Ο κ. Στίβενς πασχίζει να είναι ο τέλειος μπάτλερ, όχι τόσο για ιδίαν ικανοποίηση, μα πρωτίστως επ’ ωφελεία του λόρδου Ντάρλινγκτον. Εξού και η πιστή αφοσίωση στο παλιό του αφεντικό, ακόμα και όταν χρειάζεται, έστω και μετά θάνατον εκείνου, να τον προδώσει πρόσκαιρα, αρνούμενος πως τον γνωρίζει. Αφοσίωση χωρίς προδοσία δεν νοείται.
Βρισκόμαστε στο 1956, στην Αγγλία, στο Ντάρλινγκτον Χολ, παλιά οικία του λόρδου Ντάρλινγκτον, που μετά τον θάνατό του έχει περάσει στα χέρια ενός Αμερικανού, του κ. Φαραντέι. Ο κ. Στίβενς, ο παλιός μπάτλερ του λόρδου Ντάρλινγκτον, που πλέον υπηρετεί τον καινούριο κάτοχο της οικίας, ύστερα από προτροπή του ιδίου και εξαιτίας μιας επικείμενης σύντομης απουσίας αυτού, αποφασίζει να κάνει ένα ταξίδι με σκοπό να επισκεφθεί την δεσποινίδα Κέντον, παλιά οικονόμο του σπιτιού, και να διερευνήσει το αν θα επιθυμούσε να επιστρέψει στο παλιό της πόστο. Με αφορμή αυτό το ταξίδι ο κ. Στίβενς καταβυθίζεται σε αναμνήσεις, άλλοτε διαυγέστατες, άλλοτε μάλλον θολές, από το ένδοξο ιστορικό παρελθόν του σπιτιού, τον ρόλο που έπαιξε ο λόρδος Ντάρλινγκτον σχετικά με τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου πριν την έναρξη του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, αλλά και από διάφορα «συναισθήματα» ξεχασμένα που αφορούσαν τον ίδιο και τη δεσποινίδα Κέντον, τη θέση του ως μπάτλερ μέσα στο σπίτι. Αυτό θα του δώσει το έναυσμα για μια αξιολόγηση του παρελθόντος, μια αναπόληση της ζωής του, της σχέσης του με τον εργοδότη του και των πεποιθήσεων που είχε, καθώς όλα έχουν αλλάξει πια στη ζωή του και στη ζωή του σπιτιού στο οποίο υπηρετούσε. Επίσης ο μπάτλερ της ιστορίας μας δεν έχει γνωρίσει τον έρωτα. Και δεν τον αναγνωρίζει όταν αυτός εμφανίζεται. Θα μπορούσαμε να πούμε πως έχει το ασυμβίβαστο σε σχέση με τον έρωτα, αφού είναι ψυχή και σώματι δοσμένος στον εργοδότη του. 

Ο Ισιγκούρο επιλέγει να γράψει αυτό το βιβλίο σε πρώτο πρόσωπο. Ο μπάτλερ αφηγείται ο ίδιος, συχνά με ένα φλεγματικό χιούμορ όλα όσα θέλει να μας αποκαλύψει για την άβυσσο της δικής του ζωής, δίνοντας ταυτόχρονα ζωντάνια στο κείμενο. Ταυτόχρονα γίνεται ο καλύτερος τρόπος για να γνωρίσουμε σε βάθος την ιδιοσυγκρασία αυτού του ανθρώπου. Να γνωρίσουμε μύχιες σκέψεις του και να διεισδύσουμε στον ψυχισμό του. Η κρυμμένη βαθιά μέσα του έλξη προς τη δεσποινίδα Κέντον, η αφοσίωση ως πρότυπο ζωής, η διεργασία των προσωπικών επιλογών γίνονται η αφορμή για να κατανοήσουμε πώς ορίζεται ένας καλός μπάτλερ στην Αγγλία της εποχής και παράλληλα να δούμε πώς ζούσαν και πώς συναναστρέφονταν τον κόσμο άνθρωποι αφιερωμένοι στην αξιοπρεπή επιφάνεια, στη διατήρηση της καλογυαλισμένης βιτρίνας μιας οικογένειας ή ενός ανθρώπου, τον οποίο υπηρετούν συχνά δια βίου. Αποφεύγοντας τις συναισθηματικές εξάρσεις, που άλλωστε θα ήταν εντελώς έξω από την κοσμοθεωρία του αφηγητή, ο Καζούο Ισιγκούρο σκιαγραφεί το πορτρέτο ενός ατόμου στα πρόθυρα της ψυχικής κατάρρευσης, αλλά συγχρόνως αυτοελεγχόμενου (και «αξιοπρεπή») μέχρι τελικής πτώσεως. Αντιμέτωπος με τα απομεινάρια της μέρας του, ο μπάτλερ επιμένει να διατηρεί την ψευδαίσθηση πως έχει συμφιλιωθεί με τη μοίρα του και οι στιγμές της αυτο-αμφισβήτησης δεν αργούν να δώσουν τη θέση τους στη βεβαιότητα πως έχει το δίκιο με το μέρος του.

To τρίτο μυθιστόρημα του συγγραφέα και το πρώτο που διαδραματίζεται στη Βρετανία, τα «Απομεινάρια μιας μέρας» αγαπήθηκαν εξίσου από το εγχώριο και το διεθνές κοινό, βραβεύτηκαν με Μπούκερ το 1989 και τέσσερα χρόνια αργότερα μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο από τον Τζέιμς Αϊβορι, με πρωταγωνιστές τον Αντονι Χόπκινς και την Εμμα Τόμσον. 
Ένα σύγχρονο κλασικό μυθιστόρημα, μια όμορφη αναπόληση της ζωής ανάμεσα σε δύο πολέμους σε μια αγγλική έπαυλη, μια καθηλωτική επίκληση σε χαμένα όνειρα και χαμένους έρωτες. Πρόκειται για ένα συγκλονιστικό βιβλίο που απαιτεί απόλυτη προσήλωση. "Τα απομεινάρια μιας μέρας", λοιπόν, είναι ένα βιβλίο βαθιά νοσταλγικό και ανθρώπινο, μια προσωπική ενδοσκόπηση ενός χαρακτήρα που αρνήθηκε ν' αλλάξει στην πορεία της ζωής του, παρά που όλα γύρω του άλλαζαν, και που στη δύση αυτής καλείται να καταλάβει, πραγματικά και ουσιαστικά, τον ίδιο του τον εαυτό, μα και την αληθινή ταυτότητα της κοινωνίας, όχι αυτής που γνώρισε, αλλά αυτής που αποτελεί μέλος στο σήμερα. Ένα πραγματικό αριστούργημα, που δικαιολογημένα δέχτηκε την αναγνώριση που δέχτηκε, μαζί και το βιβλίο Booker, και που περιμένει να το αγαπήσετε για την αλήθεια του.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου