Σάββατο, 30 Δεκεμβρίου 2017

Βιβλιοπαρουσίαση: "Πορφυρό ποτάμι" της Θεοδωρίδου Σόφης


Μάρτης του 1902. Σ’ έναν παραποτάμιο οικισμό της Καππαδοκίας, την ώρα που ο καϊκτσής Δημητρός βλέπει τα νερά του ποταμού να βάφονται κόκκινα, γεννιέται η κόρη του, η ασθενική Νιόβη
Οι συντοπίτες της θα τη χαρακτηρίσουν ισκιερή και θα της χαρίσουν ελευθερίες ανάρμοστες για ένα θηλυκό, πιστεύοντας ότι για λίγο μόνο είναι γραφτό να ζήσει ανάμεσά τους. Μα το κορίτσι τούς διαψεύδει. 
Ο καιρός κυλά, έρχονται οι Βαλκανικοί κι ο Μεγάλος Πόλεμος, και οι αρμονικές σχέσεις Ρωμιών και Τούρκων δοκιμάζονται. Η μεγάλη φτώχεια κατατρύχει τον οικισμό και περισσότερο την οικογένεια της Νιόβης. Ώσπου μια μέρα, κι ενώ η Αυτοκρατορία βογκά σαν τον δράκο κάτω απ’ το δόρυ του Αϊ-Γιώργη από την ελληνική κυριαρχία στη Σμύρνη, ένας επιφανής Τούρκος μαγεύεται απ’ τα μαβιά της μάτια και φλέγεται να την αποκτήσει. 
Εκείνη έχει δώσει από μικρή την αγάπη της στον ατίθασο Φιλίπ, που ανοίγει την πόρτα σέρτικα, σαν κατακτητής. Μα ο νέος έχει από χρόνια χαθεί κυνηγώντας τα δικά του όνειρα στην Πόλη, στην Οδησσό και σε πεδία μαχών, κι αυτή έχει μόνο ένα μενταγιόν να τη δένει μυστικά μαζί του. 
Κι ύστερα έρχεται η Καταστροφή κι η Ανταλλαγή… 
Ένα καράβι σαλπάρει χωρίζοντας στα δύο την ψυχή της. Το ένα κομμάτι πίσω, στην παλιά πατρίδα· το άλλο στη νέα, την αρχέγονη, όπου η ζωή καραδοκεί να δοκιμάσει διπλά τις αντοχές της, συνάμα όμως και του Φιλίπ. 

Στο νέο της μυθιστόρημα, η κυρία Θεοδωρίδου κεντάει ένα προσεγμένο και φροντισμένο λεπτοδουλεμένο έργο, που για άλλη μια φορά χρησιμοποιεί μια πολυεπίπεδη ιστορία για να γεμίσει τον αναγνώστη με πολλά διαχρονικά μηνύματα και να τον ταξιδέψει στην Καππαδοκία των αρχών του 20ού αιώνα αλλά και στη Θεσσαλονίκη των προσφύγων.
Με τρόπο παραστατικό, η συγγραφέας περιγράφει τη ζωή των τελευταίων Ελλήνων στα βάθη της Μικράς Ασίας. Ντοπιολαλιές, ιδιωματισμοί, απεικόνιση της καθημερινής ζωής και των συνηθειών Ελλήνων και Τούρκων, η αναπαράσταση ηθών και εθίμων της εποχής, βασισμένα όλα στην ιδιοσυγκρασία του κάθε λαού, δημιουργούν ένα πολυπολιτισμικό χαλί πάνω στο οποίο οι ήρωές μας πορεύονται, με τις σωστές και τις λάθος επιλογές τους, και άλλοτε με τη μοίρα να τους καλεί ν’ ακολουθήσουν μονοπάτια αδιάβατα που τους γεμίζουν πληγές, μα που δεν μπορούν ν’ αποφύγουν. Η αφήγηση ενός οδοιπορικού γεμάτο κακουχίες, μας ταξιδεύει σε εποχές αλλοτινές και δεν είναι λίγες οι φορές που κάνει την καρδιά μας να ματώνει και τα μάτια μας να δακρύζουν. 

Το μυθιστόρημα, το οποίο αφηγείται μία ιστορία ενός και πλέον αιώνα πίσω, αποδεικνύεται πόσο «σύγχρονο» είναι. Πόλεμοι, προσφυγιά, διωγμοί, ξενιτεμός, κακουχίες, βάσανα, αρρώστιες, θάνατοι, βία, αίμα, αθώες ζωές που βασανίζονται και υποφέρουν στο βωμό των συμφερόντων άλλων, αναζητώντας την ταυτότητά τους μα και τη θέση τους στον κόσμο. Αυτό γινόταν κάποτε, αυτό επαναλαμβάνεται σήμερα και, δυστυχώς, αυτό θα συνεχίσει να γίνεται σε βάθος χρόνων αν δεν αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι. 

Το μυθιστόρημα ξετυλίγει δύο πόλους: τη ζωή της Νιόβης με τις δυσκολίες που συναντά, τις συνέπειες των επιλογών άλλων ανθρώπων που η ίδια αναγκάζεται να υποστεί όμως, σιωπηρή και πετρωμένη, η οποία Νιόβη ζει από κοντά με τον δικό της τρόπο το δράμα του ελληνισμού. Η πρωταγωνίστρια μας η Νιόβη, που αν και ασθενική, είναι ένα πλάσμα γοητευτικό και άερινο, μια ηρωίδα που δεν γίνεται να μην αγαπήσεις, ίσως επειδή εκείνη έχει τόση αγάπη στην καρδιά της. Αγαπάει τους ανθρώπους, αγαπάει τη ζωή, παλεύει για να κρατηθεί σ’ αυτήν, με νύχια και με δόντια, και καταφέρνει να βγει νικήτρια ακόμα και όταν η καρδιά της συνθλίβεται σε χίλια κομμάτια και τίποτα δεν μαρτυρά πως θα μπορέσει να τα ενώσει ξανά. 

Από την άλλη, έχουμε τις περιπέτειες του Φιλίππου, ενός ευερέθιστου αγοριού, που μεγαλώνει σχεδόν ανεξάρτητο, εντελώς ατίθασο, και χτίζει πετραδάκι πετραδάκι ένα μίσος απέναντι στους Τούρκους, αγνοώντας τα τόσα χρόνια κοινής ευημερίας και αίσιας γειτνιάσεως με αυτούς τους ανθρώπους, τον απλό λαό που αδιαφορεί για όσα γίνονται στις κυβερνήσεις, δυστυχώς όμως η Ιστορία τον τραβά άθελά του στον χορό της ζωής. Έτσι, ο Φίλιππος, μετά από διάφορες περιπέτειες, κατατάσσεται εθελοντικά στο θρυλικό 5/42 Τάγμα Ευζώνων του Νικολάου Πλαστήρα, ώστε με αφορμή αυτό το γεγονός η συγγραφέας να ξετυλίξει σκηνές ανθρωπιάς μέσα από το μέτωπο και την άτακτη υποχώρηση. 

Και εκεί, στην καρδιά των πολέμων και της δυστυχίας, είναι που γεννιέται και ανθίζει ένας έρωτας αθώος, ειλικρινής και γεμάτος τρυφερότητα, ο έρωτας της Νιόβης και του Φιλίπ, που ακόμα κι αν η ζωή τους χωρίζει και τους απομακρύνει συνεχώς, δεν παύει να υπάρχει.

Το μυθιστόρημα είναι πλούσιο σε εικόνες, συναισθήματα, μηνύματα και παράλληλες ιστορίες, χορταστικό, καλογραμμένο, η κάθε του σελίδα και μια ολόκληρη σκηνή, δυνατή, ρεαλιστική, στημένη στην εντέλεια, επεξεργασμένη στην κάθε της λεπτομέρεια. 

Κυκλοφορεί από τον Μάρτιο 2017 από τις εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου